Biuletyn formacyjny WŻCh „ORIENTACJE”, 
Suplement Nr 2, Warszawa 1990


Spotkania Wspólnoty Życia Chrześcijańskiego



I.  DZIELENIE SIĘ DOŚWIADCZENIEM ŻYCIA I WIARY

Ten rodzaj spotkania jest stałą formą spotkań w WŻCh. Spotkania te, poprzez trud poszukiwań, pogłębiają integrację różnych wymiarów naszego życia z wiarą. Stają się one miejscem przemiany w Chrystusie tego, co niesie nasze codzienne życie osobiste i społeczne.

Przebieg spotkania:

1. Wprowadzenie ukazujące cel, łaskę spotkania.
2. Nowe treści formacyjne (około 40 minut).
3. Dzielenie się doświadczeniem życia i wiary (około 30 minut).    
4. Przerwa - czas na indywidualne rozmowy, herbatę itd.
5. Modlitwa w oparciu o słowo Boże (około 20 minut).
6. Informacje, refleksje nad życiem i zaangażowaniem apostolskim we wspólnocie.
7. Dzielenie się doświadczeniem bieżącego spotkania przez:
  • uczestników grupy,
  • animatora formacji lub asystenta kościelnego (około 15 minut).
8. Krótka modlitwa kończąca spotkanie.
9. Spotkanie trwa około 2-2,5 godziny.

Opis spotkania

1. Wprowadzenie ukazujące cel, łaskę spotkania

Wprowadzenie jest czasem pomocnym w odnalezieniu się „tu i teraz", czasem wyciszenia się spraw, którymi żyliśmy dotychczas, po to, abyśmy mogli bardziej odnaleźć się we wspólnocie oraz w obecności Boga.
Każde spotkanie posiada wcześniej rozeznaną linię przewodnią, cel, łaskę, którą pragniemy podjąć. Ta łaska może być nie tylko łaską spotkania ale i całego nadchodzącego tygodnia.
Łaska spotkania jest czymś więcej niż jego celem, ponieważ wypływa ona z rozeznania tego, ku czemu Bóg pragnie nas prowadzić (jako wspólnotę) oraz tego, jak my możemy współpracować z Bogiem w Jego prowadzeniu.
  • Rozeznanie łaski spotkania, jak też innych jego elementów (tekstu słowa Bożego na wspólną modlitwę, nowych treści formacyjnych, ewentualnie tek­stów do indywidualnej medytacji w ciągu tygodnia), dokonuje się poprzez uwzględnienie następujących doświadczeń, potrzeb i inspiracji:
- dotychczasowej drogi wspólnoty, wynikającej z przemiany, jakiej Bóg dokonał w naszej wspólnocie oraz z tego, w jaki sposób odpowiadaliśmy na tę przemianę, inspiracji, wynikających z troski, by rozwój indywidualny oraz całej wspólnoty odbywał się integralnie,
  • rozpoznania głębszych potrzeb indywidualnych oraz wspólnoty,
  • etapu drogi Ćwiczeń duchownych, na którym znajdują się poszczególni uczestnicy grupy i cała wspólnota.
Rozeznana łaska ukierunkowuje nas na przyjęcie konkretnego daru prze­miany, wzrostu, którego udziela nam Bóg. Można w tym rozpoznać pedago­gikę świętego Ignacego, który zachęcał nas do rozeznania i określania tego, czego oczekujemy od Boga i czego Bóg oczekuje od nas (CD 48).

2.    Nowe treści formacyjne

Sposób rozeznawania nowych treści podany został w punkcie pierwszym, należy wprowadzać je powoli, zwracając uwagę na to, czy są właściwie przyjmowane przez uczestników grupy. Nie powinno ich być zbyt wiele, aby stało się możliwe ich głębokie przyswojenie. Dużą pomocą są „ignacjańskie powtórki", to znaczy coraz głębsze przyjmowanie pewnych treści poprzez powracanie do nich w kolejnych etapach rozwoju.
Metody przedstawiania nowych treści mogą być różnorodne, w zależności od treści i doświadczeń grupy. Można stosować wykład, katechezę, dyskusję ukierunkowaną pytaniami, przeczytanie tekstu inspirującego wymianę zdań itd.
Pomoc w rozeznaniu nowych treści formacyjnych można znaleźć w mate­riałach formacyjnych wydawanych przez Sekretariat Narodowy, oraz w tłu­maczeniach materiałów formacyjnych Sekretariatu Światowego WŻCh.

3.    Dzielenie się doświadczeniem życia i wiary

Podstawową częścią tego spotkania jest dzielenie się doświadczeniem życia i wiary. Dzielenie to obejmuje doświadczenia, które stały się naszym udziałem w ostatnim tygodniu lub dotyczy doświadczeń w konkretnych sferach naszego życia, które pragniemy włączyć w życie wspólnoty.
Aby dzielenie to mogło się dokonywać, potrzebne są właściwe (odpowied­nie) postawy i atmosfera we wspólnocie, a więc:
  • miłość, bo dzielenie i słuchanie jest wyrazem mojej miłości wobec innych,
  • wolność, ponieważ dzielimy się tym, czym możemy i pragniemy się dzielić; z drugiej strony, bierzemy odpowiedzialność za dzielenie, które jest zarówno świadczeniem jak i przyjmowaniem daru innych.
Sprzyjającą atmosferą jest atmosfera wzajemnego zaufania, autentyczności.
Dzielenie nie dotyczy jedynie dzielenie się wydarzeniami, przeżyciami z naszego życia, ale jest związane z trudem odczytywania w wierze tego, co nas spotkało w naszym życiu codziennym. Dzielenie jest związane z szukaniem tego, jak Bóg przemienia nas w każdym z tych konkretnych doświadczeń, jak dokonuje się proces naszego wzrostu, jak moje doświadczenia życiowe w Bogu stają się historią zbawienia, wyzwolenia.
W związku z tym nasze dzielenie staje się żywym świadectwem wiary, które wspiera i ożywia wiarę innych. Aby mogło się odbywać autentyczne dzielenie, potrzebna jest dojrzała postawa słuchania, które wiąże się z szacunkiem dla bogactwa każdego człowieka, otwartością na niego, cierpliwością, wolnością od osądzania, wsłuchiwaniem się w żywe, egzystencjalne słowo Boże, zawarte w doświadczeniu i życiu drugiego człowieka. Autentyczność dzielenia się polega również na tym, że jest ono osobiste i dotyczy konkretnych wydarzeń.
Dużą pomocą w dzieleniu są wcześniej przygotowane pytania.

4.    Przerwa - czas na indywidualne rozmowy, herbatę itd.

Przerwa jest czasem indywidualnych spotkań, czasem odprężenia, „dziesięciominutowym świętem".    

5.    Modlitwa w oparciu o słowo Boże

Modlitwa zazwyczaj opiera się na rozeznanym wcześniej tekście słowa Bożego. Czas wspólnej modlitwy jest czasem, w którym nasze życie, doświad­czenia przesycane są obecnością Boga, Jego miłością, mądrością, słowem. Słowem, które pragnie wcielać się w nasze życie, nasze serca, przemieniając je, i które pomaga nam odczytać głębszy sens naszego życia, doświadczeń, które nas spotykają.
Po krótkim wprowadzeniu i przeczytaniu słowa Bożego każdy z uczestni­ków rozważa w milczeniu to słowo przez około 15 minut. Ten etap spotkania kończymy wspólną modlitwą.

6.    Informacje, refleksje nad życiem i zaangażowaniem apostolskim we wspólnocie
W tej części spotkania przedstawiamy informacje, które dotyczą zazwyczaj życia i planów naszej wspólnoty, Wspólnoty Narodowej czy Światowej oraz innych wydarzeń z życia Kościoła i świata.
W razie potrzeby ma tu miejsce także krótka refleksja nad życiem wspólnoty czy też zaangażowaniem apostolskim (pełniejsza refleksja jest podjęta na spotkaniu typu rewizji życia wspólnoty czy rozeznania zaangażowania apostolskiego).
W tym momencie zazwyczaj podany jest temat następnego spotkania, jak również, ewentualnie, teksty do indywidualnej modlitwy w ciągu tygodnia.

7.    Dzielenie się doświadczeniem bieżącego spotkania    '

-    Refleksja uczestników grupy
Jest to czas krótkiej refleksji nad bieżącym spotkaniem. Pomocą w niej mogą być następujące pytania:
-    W czym pomogło mi dzisiejsze spotkanie?
  • Co było. dla mnie trudne?
  • W czym najbardziej doświadczyłem obecności, prowadzenia Chrystusa, a w czym najtrudniej było mi Go przyjąć?
  • Czego oczekuję na przyszłość?
Po pięciominutowym milczeniu, które jest czasem osobistej refleksji nad naszym uczestnictwem w spotkaniu, poszczególne osoby dzielą się swoim doświadczeniem tego spotkania.
  • Podsumowanie dokonywane przez animatora formacji lub asystenta kościelnego

Na zakończenie dzielenia się doświadczeniami przez uczestników animator formacji lub asystent próbuje wstępnie dokonać rozeznania obecnego spotka­nia, ukazując ważniejsze wspólne doświadczenia, które były twórcze dla wspólnoty, wynikały z naszej odpowiedzi na prowadzenie Boże, oraz uwrażli­wić na elementy destrukcyjne, powodujące zahamowanie rozwoju wspólnoty, oddalając ją również od Boga (CD 22),

8. Krótka modlitwa kończąca spotkanie



II.  ROZEZNANIE „ZNAKÓW CZASU"

Ta forma spotkania dopomaga nam w pogłębieniu spojrzenia na rzeczywi­stość zdarzeń, które nas spotykają. Zakłada ono dojrzałą postawę wiary, w której sprawy, ludzie, zdarzenia - przy uznaniu całej ich wartości samych w sobie - są przede wszystkim słowami, znakami, poprzez które Bóg przemawia do nas oraz poprzez które człowiek słucha i odpowiada Bogu.

Przebieg spotkania:

1.Wybór wydarzenia.
2. Analiza sytuacji, wydarzenia - słuchanie.
3.Chrześcijańskie spojrzenie na sytuację - rozeznanie.
4. Nasza odpowiedź na apel Chrystusa - „stać się sprawcą przemiany".

Opis spotkania

1.    Wybór wydarzenia

W tej części spotkania dokonujemy wstępnego rozpoznania sytuacji, wydarzenia, które uważamy, że jest na tyle ważne, by zostało przez nas rozeznane, czyli abyśmy usłyszeli zawarty w nim apel Chrystusa i abyśmy wcielili go w nasze  życie.
Każdy z uczestników proponuje zdarzenie lub sytuację w świecie, która może być ważna dla życia grupy bądź dla jej poszczególnych członków.
Po czasie wspólnej refleksji nad propozycjami, podejmujemy decyzję wyboru wydarzenia, które będziemy rozeznawać.

2.    Analiza sytuacji, wydarzenia - słuchanie

Na tym etapie chodzi o przedstawienie faktów, elementów, które w tym wydarzeniu mają największą wagę.
Staramy się spojrzeć na wydarzenie w całej jego złożoności nie oceniając go jeszcze. Następujące pytania mogą dopomóc w analizie tego wydarzenia:
  • przedstawić fakty konieczne do zrozumienia sytuacji, wagi problemu,
  • kogo ono dotyczyło; pojedynczych osób, grupy, społeczności,
  • jakie możemy w nim dostrzec tendencje, jaka jest jego dynamika, jak przebiegają interakcje (relacje międzyludzkie),
  • jaki był początek tego wydarzenia, jak przebiegało i jaki był jego koniec; jakie były zachowania, postawy innych osób, moje,
  • jakie reakcje wywołało to wydarzenie; jak zostało odebrane przez otocze­nie, przez nas?
Podstawą w rozeznawaniu jest nasze doświadczenie i wiedza na temat tego wydarzenia. Czasami może się okazać pomocne skorzystanie z analizy eksper­tów w danej dziedzinie.

3.    Chrześcijańskie spojrzenie na sytuację - rozeznanie

Tutaj w świetle Ewangelii pragniemy zrozumieć wewnętrzny sens tego wydarzenia, w celu odczytania apelu zawartego w faktach. Czynimy to w atmosferze modlitewnej refleksji, podczas której w naszym sercu dokonuje się konfrontacja zdarzenia ze słowem i osobą Jezusa Chrystusa, w świetle Ewan­gelii, nauki Kościoła oraz naszego powołania (Przymierza).
Następujące pytania mogą dopomóc w osobistej refleksji:
  • gdzie dostrzegam w tych wydarzeniach dynamizmy, postawy pozytywne, prowadzące do głębszego życia, większej wolności, porozumienia i dzielenia się,
  • w czym dostrzegam urzeczywistnienie się miłości Boga,
  • gdzie dostrzegam tendencje przeciwne, tworzące klimat nieufności, kłam­stwa, egoizmu, przeszkadzające żyć i działać w sposób wolny,
  • gdzie jest cierpienie i niepokój; gdzie są znaki nadziei,
  • jakie działania, słowa, postawy Jezusa przychodzą mi na myśl, gdy pró­buję zrozumieć tę sytuację; jakie jest ich znaczenie dla chrześcijańskiego zro­zumienia tego wydarzenia?
Tę refleksję najpierw przeprowadza każdy z uczestników na modlitwie osobistej, a następnie, poprzez dzielenie się, rozpoznajemy wspólny obraz rozeznanej sytuacji i zawartego w niej apelu Chrystusa,

4.    Nasza odpowiedź na apel Chrystusa - „stać się sprawcą przemiany"

W tej fazie spotkania odczytujemy apel Chrystusa w kontekście życia osobi­stego oraz życia naszej wspólnoty, szukamy dróg i środków działania.
W czasie osobistej modlitwy staramy się odpowiedzieć na pytanie, jakie konkretne wezwanie dla mnie lub dla nas niesie to wydarzenie. Następnie dzielimy się tym we wspólnocie. W końcu, jako owoc naszego rozeznania, podejmujemy wspólną decyzję - jaka będzie nasza odpowiedź (wewnętrzna i zewnętrzna) na ten apel.
Należy pamiętać, aby w tej odpowiedzi było konkretnie i praktycznie usta­lone nasze działanie, zaangażowanie. Pomocne jest w tym rozważenie następu­jących pytań: co, kto, jak, w jaki sposób, kiedy, gdzie?
Należy też podkreślić, że rozeznanie jest zakończone, gdy zakończymy działania, zaangażowania, które podjęliśmy jako naszą odpowiedź. Przy zaangażowaniach trwających dłużej warto, co jakiś czas, poddać refleksji realizację podjętych przez nas działań.


III.   WIDZIEĆ - OSĄDZIĆ - DZIAŁAĆ

Najprostszą metodą rozeznania we wspólnocie jest metoda „widzieć - osą­dzić -.działać. Punktem wyjścia każdego rozeznawania jest:
  • nasze powołanie (człowieka świeckiego w WŹCh), jego aktualna realizacja, cel, specyfika, oraz zaangażowanie apostolskie jakie się z jego realizacją wiąże;
  • rzeczywistość w której żyjemy, będąca „miejscem" realizacji naszego powo­łania, niosąca wezwanie Boga zawarte w ludziach, wydarzeniach.
Rozeznanie i jego realizacja jest aktualizacją, konkretyzacją naszego powo­łania i zaangażowania apostolskiego; nie jest to proces jednorazowy ale trwa­jący ciągle.
W wypadku wspólnoty rozeznanie zaangażowania apostolskiego jest drogą realizacji prowadzenia jej przez Boga.
Każdy proces rozeznania dzieje się w atmosferze modlitwy; na modlitwie rozważamy argumenty za i przeciw, środki realizacji tego co rozpoznamy, nasze możliwości i ograniczenia, nie oczekując specjalnych świateł, tylko wspólnie i z Bogiem rozważamy to co istotne.

Proces rozeznania:

1.   Wcześniejsze przygotowanie materiału na rozeznanie, to znaczy wezwań jakie mogą stać się treścią rozeznania. Dokonuje je animator formacji, koor­dynator lub grupa osób wybrana spośród wspólnoty.

2.   Modlitwa wprowadzająca w rozeznanie wezwania Bożego.

3.    Widzieć
 - Poznanie danej rzeczywistości, a więc faktów, zdarzeń, problemów, które wymagają podjęcia, rozwiązania.
 - Wybranie tego jednego wezwania, które wydaje się najważniejsze.
 - Szczegółowe przeanalizowanie danej sytuacji przez  wszystkich, ale krótko - 10-20 minut.

4.  Osądzić

- Pytamy się o przyczyny zjawiska, wezwania jakie niesie oraz mechanizmy w nich istniejące, analizujemy konsekwencje, które mogą płynąć z dalszego rozwoju sytuacji.
- Wsłuchanie się w Słowo Boże (Pismo ś w., nauka społeczna Kościoła, itd), które pozwala rozjaśnić, osądzić daną sytuację.    
- Ocena sytuacji, wezwania i naszej postawy wobec niej.

5.    Działać

- Wspólna refleksja jakie decyzje, działania należy podjąć, aby sytuacja uległa poprawie, zmianie, lub rozwojowi, jeśli jest to dobry kierunek.
- Podjęcie konkretnych decyzji: co, kto, jak, kiedy, itd.
- Podjęcie działań.

6.    Wspólna modlitwa dziękczynna



IV.   ROZEZNANIE WE WSPÓLNOCIE*

Przebieg procesu

Proces zawiera trzy etapy: słuchać, rozeznać, odpowiedź. Każdy z etapów wiąże się z poszukiwaniem, osobistą modlitwą i wzajemnym słuchaniem.

1.    Wybranie wydarzenia

  • każdy po kolei proponuje zdarzenie czy problem na to spotkanie
  • krótka chwila na zastanowienie się w milczeniu nad tym, co jest najpilniejsze,
najpowszechniejsze lub najkorzystniejsze dla grupy w danym momencie do rozeznania (w razie potrzeby, po kilku pytaniach rozjaśniających)
  • każdy przedstawia swoją propozycję
  • podjęcie wspólnej decyzji

2.    Słuchanie - analiza sytuacji

  • osoby najlepiej zorientowane przedstawiają fakty, czynniki, które odgry­wają ważną rolę w danej sytuacji
  • pytania precyzujące ze strony pozostałych

3.    Rozeznawanie - chrześcijańskie spojrzenie na sytuację

  • czas modlitwy osobistej nad faktami - konfrontacja ze słowem i osobą Jezusa Chrystusa
  • wymiana zdań - również jest czasem konfrontacji z Jezusem Chrystusem

4.    Odpowiedź - „stać się sprawcą przemiany"

  • modlitwa osobista w celu uchwycenia konkretnego wezwania skierowanego do każdego z uczestników rozeznania - rozważenie, co nowego przyniósł mi poprzedni etap, otwarcie się na to, by pierwsze wrażenia zostały zrelatywizowane lub zmodyfikowane przez spojrzenie innych
  • wymiana zdań
  • jeśli rezultat jawi się w formie decyzji wspólnej, to czas rozjaśnienia i modlitwy osobistej, a po niej kolejne dzielenie się pomogą w podjęciu decyzji
  • zakończenie wspólną modlitwą i spisaniem decyzji

* Warto przedstawić tutaj spostrzeżenie ojca A. Lopesa S J. „Bóg Biblii jest Bogiem - zawsze - pierwszym: w akcie Stworzenia, w Przymierzu i we Wciele­niu. Jest to Bóg, który nieustannie odwołuje się do swego Ludu. Stąd w mentalności biblijnej, człowiek rozumiany jest głównie jako „istota w rela­cjach". Człowiek umieszczony jest w świecie: nie po to, by „kontemplować" wszechświat, sprawy, ludzi i zdarzenia, ale jako ktoś, do kogo zwraca się drugi człowiek chcący się dzielić i porozumieć, aby ustanowić więzy poprzez te sprawy, ludzi, zdarzenia;
-    nie po to, by wydawać sądy na temat tych spraw, ludzi i zdarzeń, ale by odczytywać i interpretować znaczenie tego wezwania stosownie do sytuacji, czasu i przestrzeni;
-    nie po to, by manipulować tymi sprawami i zdarzeniami, ale by odpowiedzieć słowem i pracą, a przede wszystkim całą swą istotą, zgodnie z sensem tego wezwania (apelu).
W tej perspektywie, sprawy, ludzie i zdarzenia - przy uznaniu całej wartości samej w sobie - są przede wszystkim słowami, znakami, poprzez które Bóg przemawia, porozumiewa się i ustanawia relacje; są to słowa i znaki, poprzez  które człowiek słucha, odpowiada i porozumiewa się z Bogiem, ze sobą samym i z innymi ludźmi; są to słowa i znaki, poprzez które odsłania siebie i realizuje się w relacjach".

Przedruk z: Program procesu formacji we Wspólnotach Życia Chrześcijańskiego, (Survey), Warszawa 1984.